Zwrot ku ludzkiemu wnętrzu

Zwrot ku ludzkiemu wnętrzu, władzom poznawczym i duchowym siłom człowieka, zrodził typowo romantyczną skłonność do analizy psychologicznej, szczególnie analizy uczuć samego poety. Ukształ-

Okresy literackie – 13 tował się typ osobowości romantycznej: człowiek bogaty wewnętrznie, w którego piersi „sto uczuć, sto żądz płonie” (Kordian). Jest to zarazem osobowość tragiczna, nie umiejąca dokonać wyboru wśród sprzecznych emocji, rozdarta i niespełniona. Taki typ osobowości reprezentuje Hrabia Henryk w Nie-boskiej komedii Krasińskiego: późna romantyczna kreacja postaci artysty, który już nie jest radośnie świadom własnych mocy, lecz przeciwnie, dostrzega przepaść między tworzonym przez siebie pięknem a własnym wnętrzem. Romantyzm jest wyzwoleniem i poszukiwaniem rozmaitych charakterów, „typowym” bohaterem romantycznym staje się człowiek wyjątkowy, a więc nietypowy, jest on w równym stopniu postacią charakterystyczną i kreacją symboliczną.

Poetów interesują tajemnicze głębie duszy ludzkiej (tę skłonność widać także u malarzy portrecistów Michałowskiego i Rodakowskiego), szczególnie zaś irracjonalny podkład osobowości. Następuje zwrot do różnych przejawów podświadomości indywidualnej i zbiorowej: snu, marzenia, a także wierzeń i podań ludowych. Z takich elementów buduje fantastyczny świat swoich dramatów Juliusz Słowacki (Sen srebrny Salomei, Balladyna).

Leave a Reply