W latach 1815–1848

W latach 1815–1848 wygasaniu i krytyce romantyzmu towarzyszy próba jego nowej formuły: sentymentalnego, poetyckiego realizmu mieszczańskiego zwanego biedermeierem. Była to literatura i sztuka „obłaskawionego romantyzmu”, apolityczna i antyheroiczna, gloryfikująca światek mieszczańskiej codzienności.

W Anglii romantyzm był poprzedzony długim okresem sentymentalizmu, propagującego antyklasyczne hasła intuicji, indywidualizmu, zbliżenia do konkretnej rzeczywistości i głoszącego prawo do marzeń, liryzm oraz tajemniczość w literaturze. Około połowy XVIII stulecia mocno zaznacza się zwrot do rodzimego średniowiecza i do gotyku. Wczesny romantyzm angielski otwiera wystąpienie programowe grupy tzw. poetów jezior (Wordsworth, Coleridge) w roku 1798, dojrzałe formy romantyczne reprezentuje poezja lat 1810-1825 w dziełach Jerzego Gordona Byrona, Percy Bysshe Shelleya, Johna Keatsa i w powieściach Waltera Scotta.

Na gruncie sztuki francuskiej, mimo rozpowszechnionego w Europie sentymentalizmu (Jan Jakub Rousseau i hasła zwrotu do natury), oddziaływanie prądów romantycznych zostało opóźnione wskutek silnie klasycyzującego nurtu w sztuce okresu Wielkiej Rewolucji Francuskiej i cesarstwa (empire). W latach 1800-1820 nowe tematy i postawy wkraczają do literatury w dziełach krytycznych pani de Staël, w poezji Alfonsa Lamartine’a i utworach Franciszka René Chateaubrian- da. Niemniej do prawdziwego przełomu i eksplozji romantyzmu dochodzi we Francji w latach dwudziestych (dramaty i przedmowy programowe Wiktora Hugo Cromwell i Hernani). W okresie 1830-1840 wspaniale rozwija się wielka powieść (Stendhal, Balzac, George Sand) o różnych nurtach: od idealistyczno-lirycznego po realistyczny i obyczajowy. Około połowy wieku sztuka francuska staje się zdecydowanie realistyczna, z zarysowującym się silnie wczesnym nurtem symbolizmu.

Leave a Reply