Teoria klasycyzmu

Teoria klasycyzmu poświęcała wiele uwagi formom twórczości literackiej, utrzymując w tym zakresie hierarchiczny porządek, sankcjonowany zasadą stosowności. Podstawę układu stanowiła teoria trzech stylów, dająca podział gatunków literackich na wysokie, średnie i niskie. Określały charakter stylu zarówno środki językowe, jak retoryczne: słownictwo, składnia i środki obrazowania literackiego (m.in. metafory, peryfrazy i epitety). Styl wysoki miał olśniewać bogactwem figur retorycznych i obrazowym patetycznym językiem, który obfitował w słowa wyszukane, o dużym ładunku emocjonalnym. Był zastrzeżony dla takich gatunków, jak oda, epos rycerski i tragedia. Styl niski odznaczał się skromnością środków obrazowania i językiem prostym, często zbliżonym do mowy potocznej. Gatunki niskie to: satyra, bajka, poemat heroiko- miczny, komedia. Skrajności te łagodził styl średni, umiarkowanie ozdobny, komunikatywny. Utrzymywane w nim były: elegia, sielanka, poemat opisowy. Gatunkom miały odpowiadać określone tematy i motywy na przykład bohaterami tragedii mogły być tylko jednostki wybitne, pochodzące z najwyższego stanu, podczas gdy komedia przedstawiała reprezentantów pospolitych wad szlachty i mieszczan. Do wielu innych rygorów, jakim podlegały gatunki literackie, należy obowiązująca w twór-czości dramatycznej (zwłaszcza w tragedii) zasada trzech jedności: czasu, miejsca i akcji.

W praktyce literackiej klasycystyczna teoria gatunków ulegała dość znacznym modyfikacjom, wynikającym z potrzeb aktualnej polityki społeczno-kulturalnej, z dynamiki samego prądu czy choćby z tego, że indywidualność twórcza poszczególnych pisarzy nie zawsze była skłonna godzić się z rygorami.

Leave a Reply