Rygorystyczna etyka

Rygorystyczna etyka tego okresu, szczególnie obowiązek heroizmu i wysoka ocena poświęcenia życia za ojczyznę (Reduta Ordona, Sowiński w okopach Woli), pojęcie ofiary – „kamieni rzuconych na szaniec” – wskazywały na ciągle żywotne w świadomości narodu cechy wzoru osobowego rycerza chrześcijańskiego z cnotami męstwa, honoru i lojalności żołnierskiej. Według tych zasad epoka romantyczna stworzy panteon ulubionych bohaterów narodowych, gdzie obok Kościuszki i księcia Józefa Poniatowskiego znajdzie swe miejsce poczet współczesnych mę- czenników-spiskowców, którzy zostali straceni lub wybierali samobójstwo, aby uniknąć załamania się w śledztwie.

Wskazane problemy etyczne dojdą do głosu w scenach martyrologii narodowej w III części Dziadów oraz w czasie literackiej dyskusji nad etyczną wymową wallenrodyzmu jako obrazu „moralności spiskowej”. W odróżnieniu od postawy rycerza jest ona w tej epoce zjawiskiem nowym dla narodu i prowadzi do stawiania dramatycznych pytań o prawa do działania niejawnego, zdradzieckiego, sprzecznego z dotychczasową wersją heroizmu (ten konflikt uwidoczni się w walce wewnętrznej Kor-diana przed sypialnią Cara).

Jedną z głównych cech romantycznego stylu myślenia był h i s t o- ryzm. W kulturze polskiej stanowił nurt szczególnie ważny i żywotny, gdyż refleksja nad dziejami obejmowała takie zagadnienia, jak naród i państwo oraz problem wolności i konieczności w historii.

Leave a Reply