Różnorodność stylów

Różnorodność stylów szczególnie uwydatniła się w architekturze. Ożywienie gospodarcze w drugiej połowie XVIII wieku sprzyjało rozwojowi budownictwa. Wznoszono rezydencje magnackie i liczne dworki szlacheckie, w miastach gmachy użyteczności publicznej i kamienice mieszczańskie, kościoły. Mozaikę stylów tworzyli nie tylko architekci o odmiennych poglądach estetycznych, lecz może jeszcze bardziej fundatorzy wywodzący się z różnych kręgów kulturowych. To fundator wybierał architekta, dawał mu dyrektywy, poprawiał, a nieraz sam szkicował projekt budynku. Konserwatyzm estetyczny znacznej liczby fundatorów, który miał źródła ideowe w szlacheckim tradycjonalizmie, tłumaczy długą żywotność późnego baroku, widocznego zwłaszcza na prowincji w budownictwie sakralnym (rzadziej dworskim). Wystrój wnętrza kościelnego podlegał zresztą specjalnym prawom, musiał odpowiadać społecznym wyobrażeniom domu bożego. Innym przejawem niezwykłej żywotności było oddziaływanie estetyki barokowej na nowsze style: rokoko i klasycyzm stanisławowski.

Jako styl dworski rokoko wywodzi się z Francji, gdzie za panowania Ludwika XV wywarło znaczny wpływ na architekturę, sztuki plastyczne, rzemiosło artystyczne, muzykę i literaturę. Bliskim Polsce ośrodkiem kultury rokokowej był drezdeński dwór Wettinów, Augusta II i Augusta III. Budowano w tym stylu pałace, kościoły i kamienice, najbardziej jednak charakterystyczne były budowle wyrażające niechęć do monumentalności, a więc wytworne pałacyki, wille i pawilony parkowe. Zdo- biły je ornamenty o układach asymetrycznych, liniach kapryśnie powyginanych, bogatych w charakterystyczne motywy rocaille (franc, ’skamielina muszli’), które wyobrażały stylizowane muszle, języki płomieni, grzywy fal, rośliny. Moda na chińszczyznę wyrażała się m.in. w wystawianiu pawilonów ogrodowych w kształcie pagody oraz w urządzaniu tzw. gabinetów chińskich. Wnętrza rokokowe miały przede wszystkim stwarzać nastrój intymności. Zdobiły je tkaniny, lekkie meble, obrazy i rzeźby zamiłowanie do drobiazgów przejawiało się m.in. w dekorowaniu pomieszczeń miniaturami i wyrobami z porcelany (np. saskiej). Od szeroko pojmowanej sztuki (należało do niej rzemiosło artystyczne) oczekiwano uprzyjemniania życia, a nawet – pełni szczęścia. Podstawą rokokowej aksjologii była bowiem hedonistyczna zasada traktowania literatury i sztuki jako zabawy.

Leave a Reply