Połączenie romantycznej koncepcji miłości z osobowością

Z filozoficznych założeń epoki wynika również koncepcja miłości romantycznej. Miłość uznał August Wilhelm Schlegel (brat Fryderyka, 1767-1845) za „specjalnie romantyczną namiętność”, toteż romantyzm właśnie stworzył całą teorię miłości jako uczucia, które ma wymiar kosmiczny, rozrasta się bowiem od miłości zmysłowej – miłości do kobiety – poprzez więź uczuciową z przyjacielem i bliźnimi, aż w sferę nieskończoności. Miłość ma więc własną hierarchię i stopnie intensywności, szczyt osiągając w miłości do Boga. Koncepcja ta tłumaczy, czemu Mickiewicz wyżej szacuje uczucie Konrada do narodu niż to, którym Gustaw darzy ukochaną. Konrad kocha ideę narodu, „wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia” jak „przyjaciel, kochanek, małżonek, jak ojciec”, uczuciem będącym syntezą wielu stopni miłości. Romantyczny motyw egzaltowanej przyjaźni młodzieńczej znalazł poetycki wyraz w Godzinie myśli Słowackiego.

Połączenie romantycznej koncepcji miłości z osobowością rozdartą stworzyło typ romantycznego szaleńca, jeszcze jeden dowód władzy uczuć nad rozumem. Szaleniec ma – paradoksalnie – wyższy stopień wiedzy, spotęgowaną kreacyjną moc, przecząc logice i faktom żyje całkowicie w świecie wewnętrznym. Obok romantycznego szaleństwa z miłości do kobiety (Gustaw), pojawia się szaleństwo z miłości do ojczyzny i duchowego zjednoczenia się z jej tragiczną sytuacją (Kordian, a także Machnicki, bohater Króla zamczyska Goszczyńskiego).

Leave a Reply