Pojęcie historii

O literaturze polskiej w wieku XIX rozwinął oryginalną koncepcję narodu. Naród jest realną ludzką wspólnotą kształtującą się w miarę rozwoju świadomości przynależnych do niej jednostek i grup. .Mochnacki podkreślał rolę literatury i krytyki literackiej w dochodzeniu narodu do tej świadomości.

Pojęcie historii jako procesu doskonalenia się człowieka znajdujemy w dziełach polskiego historyka Joachima Lelewela, przedstawiciela uniwersalizmu i demokratyzmu historycznego, tj. dążenia do ukazania dziejów powszechnych całej ludzkości, nie tylko poszczególnych rządów czy narodów, a także do przedstawienia udziału wszystkich grup w dziejach i kulturze narodu. Lelewel był twórcą koncepcji przeszłości Polski rozumianej jako rozwój idei demokratyczno-republikańskich z typowo rodzimego systemu „gminowładztwa”.

Zastosowanie pojęć i metod filozoficznych do badania i opisu dziejów proponowali także wielcy historiografowie francuscy XIX wieku: Augustyn Thierry (1795-1856), Franciszek Guizot (1787-1874), Wiktor Cousin 1792-1867) i Juliusz Michelet (1798-1874). Cousin podkreślał konieczność badania sensu historii: każdy fakt oznacza bowiem jakąś prawdę ogólną, a przebieg zdarzeń pozwala odczytać nadrzędne znaczenie epoki. Narzędziami idei są także wielkie jednostki, ocena ich roli zależy od wartości prawdy, w imię której występują. Michelet zadanie dziejopisarstwa widział we „wskrzeszaniu” różnych aspektów minionej rzeczywistości, obraz dziejów ma być tyleż dokładny, co ogólny, gdyż musi odkryć i wytłumaczyć znaczenie ludzi i wydarzeń. Założenia tego s y m- bolizmu historycznego szkoły francuskiej będzie realizował Mochnacki w swoim Powstaniu narodu polskiego w roku 1830 i 1831.

Leave a Reply