Poglądy filozoficzne

Poglądy filozoficzne. Między epoką oświecenia a romantyzmem w kulturze duchowej Europy zaznaczył się wyraźny przełom, a nawet wstrząs światopoglądowy. Filozofia osiemnastowieczna proponowała statyczną wizję świata i społeczeństwa jako sprawnie funkcjonującej maszyny, będącej dziełem doskonałego, lecz wobec świata obojętnego i działającego z zewnątrz Stwórcy-rzemieślnika (d e i z m). Wszystkie zjawi-ska miały stałą i określoną hierarchię, były poznawalne rozumowo, działały według niezmiennych praw. Dla filozofów i artystów doby oświecenia najwyższe wartości stanowiły: pełnia, harmonia i jednorodność zjawisk. Romantyzm, zawdzięczający swe podłoże filozoficzne wielkim systemom myślowym niemieckim: Kanta (1724-1804), Fichtego (1762-1814), Schellinga (1775-1854) i Hegla (1770-1831), wyrasta ze zwątpienia w hasła oświeceniowe, powalone przez burzę Wielkiej Rewolucji Francuskiej. W ślad za pierwszą fazą romantyzmu, oznaczającą odrzucenie starych zasad i duchowe zagubienie jednostki, utrwalone w literaturze przez szereg bohaterów poezji Byrona, pojawi się wpływ wielkich spekulacji filozoficznych. Proponują one odmienne wyobrażenie o świecie jako żyjącym i rozwijającym się organizmie. W miejsce obrazu „maszyny świata” pojawia się pojęcie wielkiego „łańcucha bytów”, w którym pierwiastek boski jest obecny w postaci ducha, siły ożywiającej i przenikającej świat (p a n t e i z m).

W związku z odmienną wizją rzeczywistości myśliciele i artyści cenią teraz wysoko takie wartości, jak: różnorodność zjawisk, ich zmienność i rozwój, zmianę i niepełność, stawanie się i nowość, antagonizm zamiast ideału harmonii.

Leave a Reply