Ogromna popularność pieśni ludowej

Ogromna popularność pieśni ludowej w tym okresie objawiła romantykom nową wartość – jedność słowa i melodyki. W muzyce romantycznej melodyka jest tym właśnie terenem, na którym przejawia się styl narodowy. Obok marzeń o muzyce uniwersalnej pojawia się w miarę rozwoju romantyzmu wiele „swojskich” nurtów, w Polsce w kompozycjach Moniuszki i w odmienny, pełniejszy sposób – u Chopina, Po-jawiają się nowe gatunki taneczne, czerpiące inspirację z tradycji narodowych, szczególnie z folkloru wiejskiego i miejskiego (mazurek i polonez w Polsce, powstanie słynnego walca wiedeńskiego).

Pod wpływem bardzo popularnej muzyki Chopina nawiązującej do motywów ludowych wielu poetów krajowego romantyzmu zwróci się ku formom melodycznym, pisząc drobne liryki, uproszczone językowo i pod względem rygorów wierszowych (szczególnie rymu), w których śpiewność jest podstawowym środkiem stylizacji na poezję ludową (Lenartowicz, Syrokomla). Poeci tego okresu tworzą także próby słownej „imitacji” muzyki czy „przekładu” — na przykład wybranych kompozycji Chopina – na formę językową (Ujejski). Melodyjność staje się z biegiem czasu zasadą, a nawet zwyrodnieniem drugorzędnej poezji późnego romantyzmu.

W muzyce romantycznej czynnikiem niezwykle istotnym staje się brawura wykonania. Powstaje typ artysty wirtuoza. Wielkie kompozycje muzyczne romantyzmu, trudne i skomplikowane technicznie, zawierające silny ładunek ekspresji, przewidują często fragmenty dowolne, których układ i wykonanie zależy wyłącznie od kunsztu odtwórcy (improwizacja w koncercie romantycznym, wariacje). Taki popis mógł dać jedynie wirtuoz najwyższej klasy, tym bardziej że sens tej muzycznej improwizacji polegał na bezpośrednim kontakcie odbiorców z artystą i uczestnictwie, także naocznym, w akcie twórczym. Wirtuozem bywał w romantyzmie najczęściej sam kompozytor (Paganini, Chopin), a jego sztuka adresowana była do publiczności wyrobionej muzycznie. Stąd ważna rola i rozwój krytyki muzycznej w okresie romantyzmu. W Polsce uprawiał ją Mochnacki, który był także wykonawcą-wirtuozem muzyki fortepianowej. W popisie wirtuoza dochodzą do głosu dwa ważne założenia sztuki romantycznej: silna ekspresyjność, chęć olśnienia słuchacza i wzbudzenia szoku estetycznego oraz rozumienie twórczości jako aktu natchnienia, boskiego „szału”, o którym mówi Platon, oznaczającego nadprzyrodzoną inspirację artysty. W zakresie formy wirtuozeria spowodowała dalsze rozluźnienie reguł i rozbicie kompozycji na krótkie, brawurowe, indywidualnie zróżnicowane formy.

One Response to “Ogromna popularność pieśni ludowej”

Leave a Reply