Obok prób budowania czy rekonstruowania duchowej wspólnoty

Obok prób budowania czy rekonstruowania duchowej wspólnoty ogól-nosłowiańskiej romantyzm objawił i opracował poetycko regionalizmy folklorystyczne. Poza najwybitniejszymi artystycznie: ukraińskim i litewskim, weszły do literatury inne obszary kultury ludowej: krakowski (Edmund Wasilewski), wielkopolski (Ryszard Berwiński), białoruski (Syrokomla). Na tych nowych wartościach, atakowanych przez pseudokla- syków z punktu widzenia ideowego jako przejaw „zabobonu”, a pod względem artystycznym za „prowincjonalizmy”, oparł Mickiewicz swoje Ballady i romanse.

Gatunek ballady, poprzedzony w poezji polskiej formą tzw. d u- m y (krótki utwór epicko-liryczny o tematyce historycznej, fantastycznej lub ludowej, utrzymany w tonacji refleksyjno-elegijnej: Śpiewy historyczne Niemcewicza), jest najwcześniejszym w naszym romantyzmie przykładem łączenia różnych elementów rodzajowych: epickich, lirycznych i dramatycznych. W balladzie Mickiewiczowskiej, często traktowanej umownie i żartobliwie (To lubię), silnie zaznaczona jest tajemniczość i zagadka jako zasada konstrukcyjna i emocjonalna: główny walor balladowej ekspresji to wprowadzenie narratora, który zarazem należy do świata ludowego jako ktoś „z okolicy”, ma bowiem pewną znajomość realiów i faktów – i jest w tym świecie obcy, bezradny wobec pytania o motywację, o prawdziwy przebieg zdarzeń, co sprawia, że czytelnik zostaje zanurzony w atmosferze cudowności i tajemnicy.

Leave a Reply