Kultura oświecenia

Kultura oświecenia rozwijała się w Europie w XVIII i na początku XIX stulecia. Jej centra znajdowały się w krajach Europy Zachodniej, we Francji, w Anglii oraz na obszarze języka niemieckiego. Szczególnie ważna rola przypadła Francji, Paryż był bowiem uznawany za główny ośrodek kultury oświecenia, a język francuski stał się międzynarodowym językiem ludzi wykształconych dla niektórych pisarzy był nawet drugim językiem literackim. Dzięki temu zostało ułatwione rozpowszechnianie się myśli oświeceniowej, zwłaszcza że jednocześnie nastąpił niebywały rozwój prasy i wydawnictw o międzynarodowym zasięgu. Ten ogromny obszar wzajemnego oddziaływania pisarzy i czytelników, związanych silnym poczuciem solidarności (mimo istotnych nieraz różnic ideowych), był czynnikiem integrującym kulturę oświecenia, która rozwijała się w poszczególnych krajach według wewnętrznych zależności i w nawiązaniu do narodowych tradycji. Oświecenie polskie należy do formacji ogólnoeuropejskiej, chociaż kształtowało się w sposób autonomiczny i miało własną dynamikę rozwoju.

Ramy chronologiczne i wewnętrzne cezury polskiego oświecenia od dawna są przedmiotem sporów naukowych. Różnice zdań dotyczą głównie faz przejściowych między okresami literackimi. Dawniejsi badacze ograniczali na ogół oświecenie do lat panowania Stanisława Augusta Po- makowskiego, stąd utrwalona.,w_ literaturze nazwa: okres stanisławowski.! Mówiono jednak o prekursorach oświecenia, działających w okresie saskim, oraz o epigonach prądu, tzw. pseudoklasykach warszawskich z pierwszego dwudziestolecia XIX wieku.

Leave a Reply