Klasycyzm

Klasycyzm rozwijał się w Polsce już od czasów Augusta III, nawią- zując~~do dziedzictwa rodzimego renesansu oraz do takich tradycji, jak kultura starożytna (zwłaszcza rzymska) i literatura francuska XVII wieku. Cechą charakterystyczną klasycyzmu europejskiego była silniejsza niż kiedykolwiek dążność do samookreślenia doktryny literackiej. Zasady estetyczne twórczości oraz wzory form literackich zostały sformułowane w poetykach normatywnych, z których największy rozgłos zdobyła L’art poétique (Sztuka poetycka) Mikołaja Boileau. Teorię polskiego klasycyzmu tworzyli m.in. Stanisław Konarski (jasność i czystość języka) i WacławRzewuski, autor poematu opisowego O nauce wie_zsz&- __piskiej (1762). W czasach stanisławowskich literacka teoria klasycyzmu budziła różne kontrowersje, toteż w gruncie rzeczy była sprawą otwartą, mimo że w dość licznych publikacjach (począwszy od „Monitora”) formułowano normy zalecane pisarzowi. Główne dzieła z tego okresu ukazały się jednak dość późno, w momencie, kiedy klasycyzm był już w pełni rozwoju. Należy do nich podręcznik Filipa Gdańskiego O wymowie i poezji (1786) oraz poemat opisowy Franciszka Ksawerego Dmochowskiego Sztuka rymotwórcza (1788) – przeróbka dzieła Boileau.

Podstawę filozoficzną klasycyzmu stanowił racjonalizm, w XVIII wieku rozumiany szeroko, określający zarówno charakter i sposób istnienia literatury, jak jej najważniejsze cele poznawcze i dydaktyczne. Estetyka prądu opierała się na racjonalistycznym pojmowaniu piękna, najogólniej określanego przez prawdę i ład, podlegającego wyrozumowa- nym normom, które wprawdzie wyprowadzano z uznanych za wzorowe dzieł literackich (głównie antycznych), starano się jednak uzasadnić ogólnymi prawami natury.

Leave a Reply