Klasycystyczna niechęć w stosunku do dzieł barokowych

– 1. Wydaje się, iż geneza baroku rozpatrywanego w sensie najwęższym, tj. stylowym, była głównie estetycznej natury. Stanowiła mianowicie swoiste następstwo wyboru pomiędzy dwoma nakazami estetycznymi: humanistycznym postulatem naśladowania starożytnych (imi- tatio antiąuorum) opartego na renesansowej kompetencji historyczno- -filologicznej a innym, żywym i narastającym od początków średniowiecza dążeniem do rozwijania i uświetniania tradycji rodzimej i ludowej (tzn. w tym wypadku popularnej!). Należy przy tym podkreślić, iż wybór wykluczający alternatywę nie zawsze był koniecznością. Celem naśladowania antyku było zazwyczaj osiągnięcie doskonałej formy wyrazu dla treści i znaczeń najbardziej aktualnych i swoistych dla danego kręgu kulturowego.

– 2. Dlatego też nie należy widzieć genezy baroku w konflikcie pomiędzy „klasycyzmem” a owym prądem swoistym, w którym. później dopatrywano się charakterystycznych cech prądu „neogotyckiego” bądź też „preromantycznego”. Nie wydaje się, aby kiedykolwiek w dziejach Europy, zwłaszcza zaś na przełomie stuleci XVI i XVII oraz w wieku XVII, wybór ten został dokonany w sposób zupełnie jednoznaczny, skończony i obejmujący wszystkie kręgi twórcze czynne w danym okresie i na danej przestrzeni kultury. Niezmierna złożoność i często sprzeczność zjawisk literackich i artystycznych, która ukazuje się oczom po głębokim i wnikliwym wejrzeniu w całość dorobku umysłowego wieku

XVII, uświadamia nam, że klasycystyczna niechęć w stosunku do dzieł barokowych, które dzisiaj dopiero z perspektywy czasu tworzą dla nas obraz o wiele bardziej jednolity, a nawet uporządkowany i systematyczny, nie była postawą odbioru powszechną. Występowała ona głównie u pisarzy francuskich (a także u ich publiczności) wieku XVII, przeciwstawiających się własną twórczością dramatyczną nurtowi (romansowemu) tragikomedii hiszpańskiej i opartemu na tradycjach dawnej nowelistyki i literatury pastoralnej nurtowi włoskiemu commedia dell’arte. Obydwa te nurty, przedłużające w różny sposób tradycje i upodobania jeszcze średniowieczne, raziły w kręgach kultury dworskiej siedemnastowiecznej Francji przede wszystkim fantastyką oraz barokową właśnie amorficznością-(czyli brakiem jednolitego schematu formalnego).

Leave a Reply