Formy liryczne w okresie romantyzmu

Powieść poetycką określa jako gatunek także inna cecha, a miano- wicie rozbicie formy, tutaj rozumiane jako rozluźnienie epickich rygorów opowiadania. Sekret i w tym wypadku polega na wprowadzeniu pierwiastka zagadkowości i tajemnicy, głównie dzięki specjalnemu typowi narracji, zrywającej z chronologicznym porządkiem rozwoju rzeczywistych zdarzeń, co stwarza atmosferę napięcia i dramatycznego „zawieszenia”. Silnie więc powieść poetycka zaznaczała obecność niezależnego, panującego nad tekstem i nad czytelnikiem artysty – przejaw romantycznego kreacjonizmu.

Formy liryczne w okresie romantyzmu wykazują podobną tendencję do wykraczania poza dotychczasowe granice gatunkowe. Liryka romantyczna wypracowała prawdziwe bogactwo form i sytuacji lirycznych, dadzą się one jednak określić i sklasyfikować tylko bardzo ogólnie, gdyż poezja w tym czasie głosi potrzebę oryginalności, świeżości wyrazu i z wyjątkiem nieuniknionych naśladownictw mistrzowskich dokonań przez epigonów – proponuje formy coraz to nowe.

Popularna jest liryka pieśniowa, przesycona wieloma różnymi pierwiastkami i motywami, przede wszystkim w wersji patriotyczno-żoł- nierskiej (liryka powstania listopadowego) oraz ludowej, szczególnie w późniejszym romantyzmie krajowym. Często występują także formy liryki wyznaniowej i kontemplacyjnej. Wspomnijmy o szczególnie charakterystycznej odmianie cyklu lirycznego, układanego bądź z gatunków tradycyjnych (Sonety Mickiewicza), lecz o rozluźnionych ry-gorach i zdecydowanej dominacji pierwiastka refleksyjnego nad opisowym, bądź też z indywidualnych form poezji krótkiej, często gnomicz- n e j (lapidarnej, bliskiej sentencji moralnej lub filozoficznej), na przykład w cyklu mistycznych Liryków lozańskich Mickiewicza lub w tomie poetyckim Vade-mecum Norwida. Cechą i zaletą cyklu złożonego z fragmentów jest to, że czytelnik obserwuje tu myśl i emocję podmiotu lirycznego, jest świadkiem stawania się, narodzin nastroju lirycznego, czyli znajduje się w centrum romantycznego systemu wartości.

Leave a Reply