Człowiek jest więc w systemie heglowskim narzędziem

Na romantyzm polski wpłynął szczególnie silnie i trwale inny system wyjaśniający sens i prawa historii – była nim filozofia Jerzego Wilhelma Hegla. Głosił on, że byt – a więc i historia – jest natury rozumnej i że nieustannie się rozwija. Rozwój ten ma charakter logiczny, a każde jego ogniwo jest konieczne. Dzieje nie są mozaiką przypadkowych wydarzeń, lecz celowym, stopniowym wcielaniem się „ducha świata” w losy narodów i państw. W każdej epoce jeden z narodów powołany jest do pełnienia szczególnej misji.

Człowiek jest więc w systemie heglowskim narzędziem rozumu dążącego do ponadjednostkowych celów. W sposób szczególny pełnią to’ dziejowe posłannictwo jednostki wybitne. Wobec myśli Heglowskiej romantyzm nie przeszedł obojętnie, choć prowadziła ona, głosząc logiczność dziejów i dialektyczne prawa ich rozwoju, ku postawom antyromantycz- nym: racjonalizmowi, systemowości. Romantycy dokonują specyficznego wyboru z koncepcji Hegla, łącząc ją z innymi wyobrażeniami o postępie w dziejach.

Z dwóch przeciwnych elementów tej wizji historii – podporządkowania człowieka obiektywnym prawom rozwoju oraz wolności jednostki tworzącej dzieje – romantycy polscy silnie zaakcentują pojęcie wolności.

Leave a Reply