Barok nazwa okresu i czas jego trwania

Nazwa okresu i czas jego trwania. Wyraz „barok” używany dzisiaj do oznaczania zjawisk zarówno estetycznych, jak i społeczno-ideowych (wszak mówi się o „ideologii baroku”) był w XVI wieku niczym innym na razie, jak tylko określeniem kształtu perły o dość niezwykłym wyglądzie. Perły takie możemy czasami oglądać, oprawione razem z innymi drogimi kamieniami, w niektórych wyrobach jubilerskich z końca XVI i z XVII wieku. Ich nieregularny, wydłużony kształt przywołuje na myśl krople wody spływające po szkle. Trudno powiedzieć c nich na pierwszy rzut oka, że są ładne. Są raczej niezwykłe, są dziwne.

W języku jubilerskim szesnastowiecznej Hiszpanii mówiono o takim właśnie kształcie pereł: barrueco. Podobnie brzmiący wyraz portugalski barocco był widać równie często używany, zwłaszcza w XVII wieku we Francji, skoro tam właśnie stał się wkrótce określeniem przenoszonym na rozmaite przedmioty artystyczne o wyglądzie udziwnionym, a więc odbiegającym od przyjętego akurat powszechnie ideału piękna, mianowicie od wzorca klasycznego.

Wydaje się, iż ta chwila1 w dziejach używania społecznego terminu „barok” (a właściwie przymiotnika „barokowy”) zadecydowała o znaczeniu, jakie przywiązywaliśmy do niego jeszcze niedawno. Od XVIII wieku bowiem określenie to stosowano w sensie raczej ujemnym, tzn. oce-niającym, mniej więcej na tej samej zasadzie, na której termin „klasycyzm” (czy przymiotnik „klasyczny”) znaczył ocenę dodatnią. Rychło jednak „barok” i „barokowy” stały się określeniami także charakteryzującymi odnośny przedmiot artystyczny, ściśle mówiąc, charakteryzującymi jego formę lub zespół cech formalnych, czyli odnoszących się do stylu.

Leave a Reply