Bajronizm w pierwszej fazie romantyzmu

Bajronizm w pierwszej fazie romantyzmu polskiego oznacza głównie nowy typ bohatera, postaci dumnej i namiętnej, często obciążonej brzemieniem zbrodni, tajemniczej i wyniesionej ponad przeciętność otoczenia. Mówiło się wtedy o „czarnej wyobraźni” Byrona i łączono ten typ artyzmu z przedromantycznym jeszcze nurtem frenezji i grozy.

Wielki urok powieści Waltera Scotta polegał na odtworzeniu w nich piękna zamierzchłej przeszłości z jej lokalnym i historycznym kolorytem, oddanym w drobiazgowych szczegółach antykwarycznych.

Połączenie tych obydwu żywiołów angielskiej powieści spotykamy w polskiej powieści poetyckiej okresu romantyzmu: Grażynie i Konradzie Wallenrodzie Mickiewicza, Marii Malczewskiego i Zamku kaniowskim Goszczyńskiego. Chociaż były to bardzo różne realizacje omawianego gatunku, łączyła je typowo romantyczna cecha: walor szeroko rozumianej „poetyczności” – nie tylko w znaczeniu formy wierszowanej, lecz także w sensie owej nostalgiczno-fantastycznej aury, jaką owiane są tu dzieje i świat ludowej wyobraźni. Był to okres, w którym w ślad za myślą Fryderyka Schlegla utożsamiano poezję i poetycką emocję z ro-mantyzmem, stanowiło to ogólny wyróżnik i kryterium oceny nowych form literackich.

Leave a Reply